8th class All Chapter question/answer English, Punjabi

 ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪਾਠ 1 "ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ" (First Aid) ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ (Bilingual) ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:

ਪਾਠ 1: ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ (Chapter 1: First Aid)

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1: ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ? (Q1: What is First Aid?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਉਹ ਸਹਾਇਤਾ ਜੋ ਕਿਸੇ ਰੋਗੀ ਜਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਨੂੰ ਘਟਨਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• English: The assistance provided to a sick or injured person at the scene of the accident according to rules before a doctor arrives is called First Aid.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2: ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਉਦੇਸ਼ ਹਨ? (Q2: What are the objectives of First Aid?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਰੋਗੀ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਬਚਾਉਣਾ, ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਵਿਗੜਨ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ, ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਿਆਉਣਾ ਅਤੇ ਜਿੰਨੀ ਜਲਦੀ ਹੋ ਸਕੇ ਡਾਕਟਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿਵਾਉਣਾ ਹਨ।
• English: The main objectives of first aid are to save the patient's life, prevent the condition from worsening, improve the state of health, and provide medical help as soon as possible.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3: ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਡੱਬੇ (First Aid Box) ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ-ਕਿਹੜਾ ਸਮਾਨ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? (Q3: What items should be in a First Aid Box?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਇੱਕ ਫਸਟ ਏਡ ਬਾਕਸ ਵਿੱਚ ਐਂਟੀਸੈਪਟਿਕ (ਸਪਿਰਿਟ, ਡਿਟੋਲ), ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ, ਸਾਫ਼ ਰੂੰ, ਦਵਾਈ ਮਾਪਣ ਵਾਲਾ ਗਲਾਸ, ਥਰਮਾਮੀਟਰ, ਕੈਂਚੀ, ਟਾਰਚ, ਅਤੇ ORS ਦੇ ਪੈਕੇਟ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
• English: A first aid box should contain antiseptics (spirit, dettol), bandages of various sizes, sterile cotton, a medicine measuring glass, a thermometer, scissors, a torch, and ORS packets.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4: ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਲਿਖੋ। (Q4: Write the rules of First Aid.)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਮੁੱਖ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕੇ ਹੋਏ ਸਾਹ ਲਈ ਬਨਾਉਟੀ ਸਾਹ ਦੇਣਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੂਨ ਵਗਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ, ਰੋਗੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਭੀੜ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਰੋਗੀ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦੇਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
• English: Key rules include giving artificial respiration if breathing has stopped, stopping bleeding first, not allowing a crowd to gather around the patient, and encouraging the patient.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5: ਮੁੱਢਲਾ ਸਹਾਇਕ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? (Q5: Who is called a First Aider?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕਿਸੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸੰਸਥਾ ਤੋਂ ਮੁੱਢਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਟੈਸਟ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੱਢਲਾ ਸਹਾਇਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• English: A person who has received education in first aid from an authorized institution and passed the test is called a First Aider.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6: ਮੁੱਢਲੇ ਸਹਾਇਕ ਦੇ ਗੁਣ ਲਿਖੋ। (Q6: Write the qualities of a First Aider.)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਮੁੱਢਲਾ ਸਹਾਇਕ ਅਨੁਭਵੀ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਫੁਰਤੀਲਾ ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਰੋਗੀ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਹਮਦਰਦੀ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
• English: A first aider should be experienced, intelligent, agile, and a quick decision-maker. Their behavior toward the patient should be loving and sympathetic.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7: C.P.R. ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ? (Q7: What do you know about CPR?)

• ਪੰਜਾਬੀ: C.P.R. (Cardio Pulmonary Resuscitation) ਉਦੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਨਬਜ਼ ਅਤੇ ਸਾਹ ਰੁਕ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੋਗੀ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਲਗਭਗ 30 ਵਾਰ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਦੋ ਵਾਰ ਸਾਹ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• English: CPR (Cardio Pulmonary Resuscitation) is performed when the pulse and breathing stop. It involves applying pressure to the chest about 30 times, followed by giving two breaths through the mouth.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8: ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਬਨਾਉਟੀ ਸਾਹ ਦੇਣ ਦੇ ਢੰਗ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ? (Q8: What do you know about the mouth-to-mouth resuscitation method?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੋਗੀ ਦੇ ਨੱਕ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਮੁੱਢਲਾ ਸਹਾਇਕ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਰੋਗੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹਵਾ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਰਿਆ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ 12 ਤੋਂ 16 ਵਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
• English: In this method, the first aider closes the patient's nose and blows air forcefully into the patient's mouth. This process is repeated 12 to 16 times per minute.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9: ਸ਼ੈਫਰ ਢੰਗ ਰਾਹੀਂ ਬਨਾਉਟੀ ਸਾਹ ਕਿਵੇਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਵਰਨਣ ਕਰੋ। (Q9: How is artificial respiration given via Schafer's method? Describe.)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਇਸ ਵਿੱਚ ਰੋਗੀ ਨੂੰ ਪੇਟ ਦੇ ਭਾਰ ਲਿਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਉਸਦੀਆਂ ਪਸਲੀਆਂ 'ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਫੇਫੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਵਾ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਛੱਡਣ 'ਤੇ ਤਾਜ਼ੀ ਹਵਾ ਅੰਦਰ ਜਾਵੇ।
• English: In this method, the patient is laid on their stomach, and the aider applies pressure to the ribs to expel air and allows fresh air to enter when the pressure is released.

ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪਾਠ 2 "ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਭੋਜਨ" ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ (Bilingual) ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:

ਪਾਠ 2: ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਭੋਜਨ (Chapter 2: Nutritious and Balanced Diet)

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1: ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? (Q1: What is meant by food?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਉਹ ਸਾਰੇ ਖਾਧ-ਪਦਾਰਥ ਜੋ ਅਸੀਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਖਾਂਦੇ-ਪੀਂਦੇ ਹਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ 'ਭੋਜਨ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਟੁੱਟੇ-ਭੱਜੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ。
• English: All those edible substances that we consume daily are called 'food'. It provides energy to the body, repairs broken cells, and provides the strength to fight diseases.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2: ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ? (Q2: What is nutritious food?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਮਨੁੱਖੀ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਸਰੀਰ ਦਾ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਤੱਤ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ ਉਸ ਨੂੰ 'ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਭੋਜਨ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ。
• English: The nutrients present in human food nourish the body. Food that contains these essential elements is called 'nutritious food'.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3: ਸੰਤੁਲਿਤ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? (Q3: What is meant by a balanced diet?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਉਹ ਭੋਜਨ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਾਰੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ (ਪ੍ਰੋਟੀਨ, ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟਸ, ਚਿਕਨਾਈ, ਖਣਿਜ ਲੂਣ, ਵਿਟਾਮਿਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ) ਉਚਿਤ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਭੋਜਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ。
• English: A diet that contains all the nutrients required by the human body (proteins, carbohydrates, fats, minerals, vitamins, and water) in appropriate quantities is called a balanced diet.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4: ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? ਇਹ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? (Q4: What is meant by protein? How many types are there?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨਯੁਕਤ ਭੋਜਨ ਹੈ ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸੈੱਲਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਲਈ ਅਹਿਮ ਹੈ。 ਇਹ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: (i) ਜੀਵ (ਪਸ਼ੂ) ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਅਤੇ (ii) ਬਨਸਪਤੀ ਪ੍ਰੋਟੀਨ。
• English: Protein is a nitrogenous food essential for body growth and cell repair. It is of two types: (i) Animal Protein and (ii) Vegetable Protein.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5: ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟਸ ਕੀ ਹਨ? ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਘੱਟ ਅਤੇ ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਿਖੋ। (Q5: What are carbohydrates? Write the disadvantages of its low and high quantity in the body.)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸਰੋਤ ਹਨ。
  • ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ: ਸਰੀਰਕ ਕਾਰਜ-ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਵਾਧਾ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ。
  • ਵੱਧ ਮਾਤਰਾ: ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮੋਟਾਪਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ (ਡਾਇਬਟੀਜ਼) ਦਾ ਖਤਰਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ。
• English: Carbohydrates are the primary source of energy and heat for the body.
  • Low Quantity: Physical efficiency decreases, growth stops, and the body becomes weak.
  • High Quantity: It leads to obesity and increases the risk of diabetes.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6: ਚਰਬੀ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? ਇਹ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? (Q6: What is meant by fat? How many types are there?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਚਰਬੀ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਗਰਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟਸ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਊਰਜਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ。 ਇਹ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ: (i) ਪਸ਼ੂ ਚਰਬੀ ਅਤੇ (ii) ਬਨਸਪਤੀ ਚਰਬੀ。
• English: Fat provides heat and power to the body and gives more energy than carbohydrates. It is of two types: (i) Animal Fat and (ii) Vegetable Fat.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7: ‘ਦੁੱਧ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਭੋਜਨ ਹੈ’ ਵਰਨਣ ਕਰੋ। (Q7: Describe 'Milk is a complete food'.)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੋਹਾ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ 'ਸੀ' ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ。 ਇਹ ਸਰੀਰਕ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਸੰਪੂਰਨ ਭੋਜਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ。
• English: Milk contains almost all nutrients in correct quantities except for iron and Vitamin C. It is highly beneficial for physical growth and strength, which is why it is called a complete food.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8: ਭੋਜਨ ਪਕਾਉਣ ਦੇ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਸਿਧਾਂਤ ਹਨ? (Q8: What are the principles of cooking food?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਰਸੋਈ ਅਤੇ ਬਰਤਨ ਸਾਫ਼ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਕੱਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਜ਼ ਅੱਗ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਕਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ (ਵਿਟਾਮਿਨ ਸੀ ਬਚਾਉਣ ਲਈ), ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸੋਡੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ。
• English: The kitchen and utensils must be clean, vegetables should be washed before cutting, food should not be overcooked on high heat (to preserve Vitamin C), and baking soda should not be used.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 9: ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਸੰਬੰਧੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਵਰਨਣ ਕਰੋ। (Q9: Describe important rules regarding eating food.)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਹੱਥ ਸਾਫ਼ ਕਰਕੇ ਭੋਜਨ ਖਾਓ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਖਾਓ, ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਬਾ ਕੇ ਖਾਓ, ਬੇਹਾ (ਬਾਸਾ) ਭੋਜਨ ਨਾ ਖਾਓ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ 2 ਘੰਟੇ ਪਹਿਲਾਂ ਭੋਜਨ ਕਰੋ。
• English: Wash your hands before eating, eat at fixed times, chew food thoroughly, do not eat stale food, and eat dinner 2 hours before sleeping.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 10: ਹੇਠ ਲਿਖਿਆਂ 'ਤੇ ਨੋਟ ਲਿਖੋ: (Q10: Write notes on the following:)

• (ੳ) ਮੋਟਾ ਆਹਾਰ (Roughage): ਇਹ ਭੋਜਨ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਸਫਾਈ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਬਜ਼ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ。 (a) Roughage: It is essential for cleaning the digestive system and helps prevent constipation.
• (ਅ) ਪਾਣੀ (Water): ਇਹ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪਮਾਨ ਕੰਟਰੋਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਸੀਨੇ ਤੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਰਾਹੀਂ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪਦਾਰਥ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ。 (b) Water: It regulates body temperature and flushes out toxic substances through sweat and urine.
• (ੲ) ਖਣਿਜ ਪਦਾਰਥ (Minerals): ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਵਰਗੇ ਤੱਤ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਅਤੇ ਲਹੂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਅਤਿ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ。 (c) Minerals: Elements like calcium and iron are vital for bone strength and blood formation.
• (ਸ) ਭੋਜਨ ਪਕਾਉਣਾ (Cooking food): ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਨਰਮ, ਸਵਾਦੀ ਅਤੇ ਹਜ਼ਮ ਹੋਣ ਯੋਗ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ (ਉਬਾਲਣਾ, ਭੁੰਨਣਾ, ਤਲਣਾ) ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ。 (d) Cooking food: Food is cooked using various methods (boiling, roasting, frying) to make it soft, tasty, and digestible.

ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਪਾਠ 3 "ਵਿਟਾਮਿਨ" ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ (Bilingual) ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:

ਪਾਠ 3: ਵਿਟਾਮਿਨ (Chapter 3: Vitamins)

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1: ਵਿਟਾਮਿਨ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ? (Q1: What are vitamins?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਵਿਟਾਮਿਨ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਰਸਾਇਣਕ ਤੱਤ ਹਨ ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
• English: Vitamins are a type of chemical elements found in various food items. They are essential for keeping the body healthy.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2: ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦਾ ਕੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ? (Q2: What is the importance of vitamins?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਵਿਟਾਮਿਨ ਪਾਚਨ ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਜੀਵਨ ਦਾਤਾ’ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• English: Vitamins aid in digestion, are necessary for body growth, and provide the strength to fight diseases. They are considered the basis of bodily development, which is why they are also called ‘life givers’.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3: ਵਿਟਾਮਿਨ ‘ਏ’ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਅਧਿਕਤਾ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਿਖੋ। (Q3: What is Vitamin ‘A’? Write the disadvantages of its deficiency and excess.)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਵਿਟਾਮਿਨ ‘ਏ’ ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਹੈ।
  • ਘਾਟ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ: ਰਾਤ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਨਾ ਦੇਣਾ (ਅੰਧਰਾਤਾ), ਚਮੜੀ ਖੁਸ਼ਕ ਹੋਣਾ, ਗੁਰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੱਥਰੀ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦਾ ਜਲਦੀ ਟੁੱਟਣਾ।
  • ਅਧਿਕਤਾ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ: ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਥਕਾਵਟ, ਸਿਰ ਦਰਦ, ਹੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਹੂ ਵਗਣ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੋਣਾ।
• English: Vitamin ‘A’ is fat-soluble.
  • Deficiency: Difficulty seeing at night (night blindness), dry skin, kidney stones, and teeth breaking easily.
  • Excess: Weakness, fatigue, headache, bone pain, and symptoms of bleeding from the eyes.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4: ਵਿਟਾਮਿਨ ‘ਬੀ’ ਕੰਪਲੈਕਸ ਸਮੂਹ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ? ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ ਲਿਖੋ। (Q4: What is Vitamin ‘B’ complex group called? Write its sources of acquisition.)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਵਿਟਾਮਿਨ ‘ਬੀ’ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਵਿਟਾਮਿਨ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਕਈ ਵਿਟਾਮਿਨਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ (ਜਿਵੇਂ B1, B2, B6, B12 ਆਦਿ), ਇਸੇ ਲਈ ਇਸਨੂੰ ਵਿਟਾਮਿਨ ‘ਬੀ’ ਕੰਪਲੈਕਸ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• ਸ੍ਰੋਤ: ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਪਨੀਰ, ਮੀਟ, ਮੱਛੀ, ਆਂਡਾ, ਸੋਇਆਬੀਨ ਅਤੇ ਅਨਾਜ।
• English: Vitamin ‘B’ is not just one vitamin but a group of several vitamins (like B1, B2, B6, B12 etc.), which is why it is called Vitamin ‘B’ complex.
• Sources: Milk, curd, cheese, meat, fish, egg, soybean, and grains.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5: ਵਿਟਾਮਿਨ ‘ਸੀ’ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਦੇ ਕੰਮ ਲਿਖੋ। (Q5: What is Vitamin ‘C’? Write its functions.)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਵਿਟਾਮਿਨ ‘ਸੀ’ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣਸ਼ੀਲ ਵਿਟਾਮਿਨ ਹੈ।
• ਕੰਮ: ਇਹ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਭਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਹੇ (ਆਇਰਨ) ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜਜ਼ਬ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
• English: Vitamin ‘C’ is a water-soluble vitamin.
• Functions: It strengthens teeth and bones, helps wounds heal quickly, and assists in the absorption of iron in the body.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6: ਵਿਟਾਮਿਨ ‘ਡੀ’ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਵਿਟਾਮਿਨ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਿਖੋ। (Q6: What is Vitamin ‘D’? Write the disadvantages caused by its deficiency.)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਇਹ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚੋਂ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਤੇ ਫਾਸਫੋਰਸ ਨੂੰ ਸੋਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
• ਘਾਟ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ: ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਸ-ਪੇਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਕੜਾ ਰੋਗ (Rickets) ਹੋ ਜਾਣਾ।
• English: It is essential for bone development and helps in absorbing calcium and phosphorus from food.
• Deficiency: Pain in bones and muscles and the development of Rickets in children.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 7: ਵਿਟਾਮਿਨ ‘ਈ’ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਵਿਟਾਮਿਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ ਲਿਖੋ। (Q7: What is Vitamin ‘E’? Write its sources of acquisition.)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਇਹ ਵਿਟਾਮਿਨ ਲਹੂ ਦੇ ਲਾਲ ਕਣਾਂ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਣਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
• ਸ੍ਰੋਤ: ਅਨਾਜ, ਸੋਇਆਬੀਨ, ਨਾਰੀਅਲ ਤੇਲ, ਮੀਟ, ਗਾਜਰ, ਦਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਕੁਰ ਅਤੇ ਹਰੀਆਂ ਪੱਤੇਦਾਰ ਸਬਜ਼ੀਆਂ。
• English: This vitamin protects red blood cells from damage and increases reproductive power.
• Sources: Grains, soybean, coconut oil, meat, carrots, sprouted pulses, and green leafy vegetables.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 8: ਵਿਟਾਮਿਨ ‘ਕੇ’ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਵਿਟਾਮਿਨ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੁਕਸਾਨ ਲਿਖੋ। (Q8: What is Vitamin ‘K’? Write the disadvantages caused by its deficiency.)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਇਹ ਵਿਟਾਮਿਨ ਲਹੂ ਦੇ ਜੰਮਣ (Clotting) ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
• ਘਾਟ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ: ਸੱਟ ਲੱਗਣ 'ਤੇ ਲਹੂ ਦਾ ਵਗਣਾ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਗਰ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਲੱਗ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਖੁਰਦਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
• English: This vitamin helps in the clotting of blood.
• Deficiency: Blood does not stop flowing upon injury, liver diseases can occur, and the skin becomes rough.

ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪਾਠ 4 "ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ" (Kila Raipur Games) ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ (Bilingual) ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:

ਪਾਠ 4: ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ (Chapter 4: Kila Raipur Games)

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1: ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਕਦੋਂ ਹੋਇਆ?
(Q1: When were the Kila Raipur games born?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਜਨਮ 1933 ਈ: ਵਿੱਚ ਜਲੰਧਰ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਹਾਕੀ ਟੂਰਨਾਮੈਂਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਸੀ।
• English: The Kila Raipur games were born in 1933 AD following a hockey tournament held in Jalandhar.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2: ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਦੇ ਖੇਡ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀਆਂ-ਕਿਹੜੀਆਂ ਪੁਰਾਤਨ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ?
(Q2: Which traditional games are played in the Kila Raipur sports festival?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਪੁਰਾਤਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਲ-ਗੱਡੀਆਂ, ਕੁੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਖੱਚਰਾਂ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ, ਦੰਦਾਂ ਜਾਂ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਵਜ਼ਨ ਚੁੱਕਣਾ, ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਟਰੈਕਟਰ ਖਿੱਚਣਾ, ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਘੋੜ-ਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਟਰੈਕਟਰਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਵਰਗੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
• English: Traditional games include bull-cart, dog, and mule races, lifting weights with teeth or ears, pulling a tractor with hair, Nihang Singhs' horse riding, and performing stunts on tractors.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3: ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਦੇ ਖੇਡ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀਆਂ-ਕਿਹੜੀਆਂ ਨਵੀਨ ਖੇਡਾਂ ਖੇਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ?
(Q3: Which modern games are played in the Kila Raipur sports festival?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਨਵੀਨ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਥਲੈਟਿਕਸ, ਹਾਕੀ, ਕਬੱਡੀ, ਵਾਲੀਬਾਲ, ਨਿਸ਼ਾਨੇਬਾਜ਼ੀ, ਗਤਕਾ, ਜਿਮਨਾਸਟਿਕ ਅਤੇ ਪੈਰਾ ਗਲਾਈਡਿੰਗ ਵਰਗੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
• English: Modern games include competitions in athletics, hockey, kabaddi, volleyball, shooting, gatka, gymnastics, and para-gliding.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4: ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ?
(Q4: Which countries have participated in the Kila Raipur games so far?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਇਹਨਾਂ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ, ਕੈਨੇਡਾ, ਅਮਰੀਕਾ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ਸਿੰਘਾਪੁਰ ਅਤੇ ਇੰਗਲੈਂਡ ਵਰਗੇ ਵਿਕਸਤ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ ਹੈ।
• English: Teams from countries like Pakistan, Canada, USA, Malaysia, Singapore, and England have participated in these games.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5: ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਦੇ ਖੇਡ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਕਦੋਂ ਕਰਵਾਏ ਗਏ?
(Q5: When were girls' competitions first organized in the Kila Raipur sports festival?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਾਕੀ ਮੈਚ 1950 ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ 1953 ਤੋਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਅਥਲੈਟਿਕਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖੇਡਾਂ ਬਾਕਾਇਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
• English: The first girls' hockey match took place in 1950, and from 1953 onwards, athletics and other competitions for girls were started regularly.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 6: ਕਿਲਾ ਰਾਏਪੁਰ ਦੇ ਖੇਡ ਮੇਲੇ ਦੀਆਂ ਕੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ?
(Q6: What are the characteristics of the Kila Raipur sports festival?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਇਸ ਮੇਲੇ ਨੂੰ 'ਪੇਂਡੂ ਓਲੰਪਿਕ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਤੇ ਨਵੀਨ ਖੇਡਾਂ ਦਾ ਸੁਮੇਲ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਵੰਨਗੀਆਂ (ਭੰਗੜਾ, ਗਿੱਧਾ), ਅਤੇ ਅੰਤਰ-ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੇ ਖਿਡਾਰੀ ਤੇ ਓਲੰਪੀਅਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
• English: This festival is known as the 'Rural Olympics'. Its characteristics include a blend of traditional and modern games, cultural performances (Bhangra, Gidha), and its role in producing international players and Olympians.

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਠ 5 (ਅਭਿਨਵ ਬਿੰਦਰਾ) ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਵਾਲਾ ਪੰਨਾ (ਪੰਨਾ ਨੰਬਰ 35) ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਬਾਇਲਿੰਗੁਅਲ (Bilingual) ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਹਨ:

ਪਾਠ 5: ਸੁਨਹਿਰੀ ਲੜਕਾ - ਸ੍ਰੀ ਅਭਿਨਵ ਬਿੰਦਰਾ (Chapter 5: Golden Boy - Sri Abhinav Bindra)

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1: ਅਭਿਨਵ ਬਿੰਦਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਹੋਇਆ? (Q1: When and where was Abhinav Bindra born?)

• ਉੱਤਰ: ਅਭਿਨਵ ਬਿੰਦਰਾ ਦਾ ਜਨਮ 28 ਸਤੰਬਰ 1982 ਨੂੰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਐੱਸ.ਏ.ਐੱਸ. ਨਗਰ (ਮੋਹਾਲੀ) ਦੇ ਕਸਬੇ ਜ਼ੀਰਕਪੁਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।
• Answer: Abhinav Bindra was born on 28 September 1982 in the town of Zirakpur, District S.A.S. Nagar (Mohali).

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2: ਅਭਿਨਵ ਬਿੰਦਰਾ ਨੇ 2008 ਬੀਜਿੰਗ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ? (Q2: What historic achievement did Abhinav Bindra make in the 2008 Beijing Olympics?)

• ਉੱਤਰ: ਉਸਨੇ 10 ਮੀਟਰ ਏਅਰ ਰਾਈਫਲ ਸ਼ੂਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ (Gold Medal) ਜਿੱਤ ਕੇ ਓਲੰਪਿਕ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਭਾਰਤੀ ਖਿਡਾਰੀ ਬਣਨ ਦਾ ਮਾਣ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
• Answer: He won the gold medal in 10m Air Rifle Shooting, becoming the first Indian athlete to win an individual gold medal in the Olympic Games.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3: ਅਭਿਨਵ ਬਿੰਦਰਾ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ। (Q3: Tell us about Abhinav Bindra's parents and his education.)

• ਉੱਤਰ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਡਾ. ਅਪਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੰਦਰਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਨਾਂ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਬਬਲੀ ਬਿੰਦਰਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਢਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੂਨ ਸਕੂਲ (ਦੇਹਰਾਦੂਨ) ਅਤੇ ਸੇਂਟ ਸਟੀਫਨਜ਼ (ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ) ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ।
• Answer: His father's name is Dr. Apjit Singh Bindra and his mother's name is Mrs. Babli Bindra. He received his early education at the Doon School (Dehradun) and St. Stephens (Chandigarh).

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4: ਅਭਿਨਵ ਬਿੰਦਰਾ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿਖਲਾਈ ਕਿਸਨੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗਾਂ ਲਈਆਂ? (Q4: Who gave technical training to Abhinav Bindra and what kind of training did he undergo?)

• ਉੱਤਰ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਕਰਨਲ ਜਗੀਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਅਭਿਨਵ ਨੇ ਕਮਾਂਡੋ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ, ਜੰਗਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਅਤੇ ਬਰਮਾ ਪੁੱਲ ਵਰਗੀਆਂ ਸਖ਼ਤ ਸਿਖਲਾਈਆਂ ਵੀ ਲਈਆਂ।
• Answer: He was given technical training by Lt. Col. Jagir Singh Dhillon. Abhinav also underwent rigorous training like commando training, jungle training, and the Burma Bridge.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5: ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ 2006 ਵਿੱਚ ਅਭਿਨਵ ਬਿੰਦਰਾ ਦੀ ਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਰਹੀ? (Q5: What was Abhinav Bindra's achievement in the 2006 World Championship?)

• ਉੱਤਰ: ਉਸਨੇ 2006 ਵਿੱਚ ਜ਼ਗਰੇਬ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਵਿਸ਼ਵ ਚੈਂਪੀਅਨਸ਼ਿਪ ਵਿੱਚ ਸੋਨ ਤਮਗਾ ਜਿੱਤ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਜੇਤਾ ਬਣਨ ਦਾ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
• Answer: He earned the honor of becoming a World Champion by winning the gold medal at the World Championship held in Zagreb in 2006.

ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪਾਠ 6 "ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ" (Sports and Discipline) ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ (Bilingual) ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:

ਪਾਠ 6: ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ (Chapter 6: Sports and Discipline)

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1: ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ? (Q1: What is the meaning of discipline?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਅਰਥ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
• English: Discipline means completing tasks while following specific rules and regulations. It provides a sense of responsibility and the ability to protect one's interests while helping others.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2: ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? (Q2: How many types of discipline are there?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ:
  1. ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ: ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉਪਜਦਾ ਹੈ।
  2. ਬਾਹਰੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ: ਜੋ ਬਾਹਰੀ ਦਬਾਅ, ਇਨਾਮ ਜਾਂ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
• English: Discipline is of two types:
  1. Internal Discipline: Which arises naturally from within the student.
  2. External Discipline: Which is created due to external pressure, rewards, or fear of punishment.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3: ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਲੋੜ ਅਤੇ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ? (Q3: What do you know about the need and importance of discipline?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ "ਸਫ਼ਲਤਾ ਦੀ ਕੁੰਜੀ" ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਰੁਤਬਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖ ਕੇ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
• English: Discipline is the "key to success". It provides status in society, builds character, keeps the mind stable, and gives the strength to deal with problems.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4: ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ? (Q4: What is the relationship between sports and discipline?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਖੇਡਾਂ ਅਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਅਟੁੱਟ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਜਿੱਤ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਖਿਡਾਰੀ ਦੇ ਆਚਰਨ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
• English: Sports and discipline have an unbreakable relationship. Victory in any sport cannot be imagined without discipline, as sports help in building a player's character.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 5: ਖੇਡਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ? (Q5: How do sports create discipline in a student's life?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਖੇਡਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪਾਬੰਦ, ਆਗਿਆਕਾਰੀ, ਅਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਆਪਸੀ ਮਿਲਵਰਤਣ, ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਰਗੇ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਨਾਗਰਿਕ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
• English: Sports make a student punctual, obedient, and tolerant. They develop qualities like mutual cooperation, self-confidence, honesty, and respect for rules, turning them into responsible citizens.

ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਪਾਠ 7 "ਯੋਗ" (Yoga) ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ (Bilingual) ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:

ਪਾਠ 7: ਯੋਗ (Chapter 7: Yoga)

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1: ਯੋਗ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀ ਹੈ?
(Q1: What is Yoga Philosophy?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਯੋਗ ਦਰਸ਼ਨ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਹੀ ਇਕ ਅੰਸ਼ ਹੈ। ਯੋਗ ਮਨੁੱਖੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਇਕ ਸਾਧਨ ਹੈ।
• English: Yoga philosophy is based on the idea that the soul of a living being is a part of God. Yoga is a means of uniting this human soul with the Divine.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2: ਯੋਗ ਦੇ ਟੀਚੇ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
(Q2: What do you know about the goal of yoga?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਯੋਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਟੀਚਾ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸਰੀਰਕ, ਮਾਨਸਿਕ, ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਵਿਕਾਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਮੇਲ ਕਰਵਾਉਣਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਯੋਗ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
• English: The main goal of yoga is to achieve the physical, mental, emotional, and spiritual development of a human being and to unite their soul with God. In other words, yoga prepares a person to gain freedom from worldly difficulties.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3: ਯੋਗ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਹਨ?
(Q3: What are the objectives of yoga?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਸਰੋਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਯੋਗ ਦੇ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ:
  1. ਸਿਹਤਮੰਦ ਬਣਾਉਣਾ: ਸਰੀਰਕ ਅੰਗਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਰੱਖਣਾ।
  2. ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣਾ: ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਵਧਾਉਣਾ।
  3. ਭਾਵਨਾਵਾਂ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣਾ: ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿਵਾਉਣਾ।
  4. ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਵਿਕਾਸ: ਨੈਤਿਕਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ।
  5. ਅਧਿਆਤਮਕ ਵਿਕਾਸ: ਮਨ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਰਾਹੀਂ ਰੂਹਾਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ।
• English: According to the sources, the main objectives of yoga are:
  1. Making the body healthy: Keeping physical organs and systems fit.
  2. Making the mind mentally strong: Focusing the mind and increasing self-confidence.
  3. Controlling emotions: Providing relief from anxiety and worries.
  4. Development of values: Helping to instill morality.
  5. Spiritual development: Attaining spiritual power through mental concentration.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4: ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਯੋਗ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
(Q4: What do you know about Ashtanga Yoga?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਅੱਠ ਅੰਗ'। ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਪਤੰਜਲੀ ਦੁਆਰਾ ਦੱਸੇ ਗਏ ਇਹ ਅੱਠ ਅੰਗ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਹਨ:
  1. ਯਮ: ਮਨ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਾਧਨਾ।
  2. ਨਿਯਮ: ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ।
  3. ਆਸਣ: ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ।
  4. ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ: ਸਾਹ ਕਿਰਿਆ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣਾ।
  5. ਪ੍ਰਤਿਆਹਾਰ: ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰੀ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਅੰਦਰ ਮੋੜਨਾ।
  6. ਧਾਰਨਾ: ਮਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਇਕ ਟੀਚੇ 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਕਰਨਾ।
  7. ਧਿਆਨ: ਮਨ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਇਕੋ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਟਿਕਾਉਣਾ।
  8. ਸਮਾਧੀ: ਯੋਗ ਦੀ ਆਖਰੀ ਅਵਸਥਾ ਜਿੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਬੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
• English: Ashtanga means 'eight parts' or 'eight limbs'. These eight parts as described by Maharishi Patanjali are:
1. Yama: Discipline of mind and body.
2. Niyama: Purification of body and mind.
3. Asana: A state of keeping the body steady.
4. Pranayama: Controlling the breathing process.
5. Pratyahara: Withdrawing senses from external distractions and turning them inward.
6. Dharana: Fixing the mind on a specific goal.
7. Dhyana: Continuously focusing the mind on a single subject.
8. Samadhi: The final stage of yoga where a person is completely absorbed in the worship of God.

ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੀ ਪੁਸਤਕ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਪਾਠ 8 "ਨਸ਼ਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ" (Drug Awareness) ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ (Bilingual) ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:

ਪਾਠ 8: ਨਸ਼ਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ (Chapter 8: Drug Awareness)

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 1: ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
(Q1: What happens by consuming intoxicants?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਨਸ਼ੀਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੇ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਮਾਨਸਿਕ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਸੰਤੁਲਨ ਗੁਆ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ, ਹਾਵ-ਭਾਵ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਵਿੱਚ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
• English: By consuming intoxicants, a person loses their mental and physical balance. It leads to negative changes in a person's thoughts, expressions, and overall personality.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 2: ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਰੁਝਾਨ ਦੇ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨ ਹਨ?
(Q2: What are the causes of the increasing trend of drugs?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਵੱਧ ਰਹੇ ਰੁਝਾਨ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਫ਼ਿਲਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵ, ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਾਰਨ (ਝਗੜੇ ਜਾਂ ਟੁੱਟੇ ਰਿਸ਼ਤੇ), ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਦਬਾਅ, ਮਿੱਤਰ ਮੰਡਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਅਜੋਕੀ ਤਕਨਾਲੋਜੀ (ਇੰਟਰਨੈੱਟ) ਦੀ ਦੁਰਵਰਤੋਂ ਹਨ।
• English: The main causes of the increasing trend of drugs are social and media influence, family reasons (disputes or broken relationships), peer pressure, the influence of friend circles, and the misuse of modern technology (internet).

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 3: ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਲਿਖੋ?
(Q3: Write the ill effects of drugs?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਮਾੜੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਸਿਹਤ ਦਾ ਵਿਗੜਨਾ (ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੇ ਰੋਗ), ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣਾ, ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਚਿੜਚਿੜਾਪਨ ਆਉਣਾ, ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਮਾਣ-ਸਤਿਕਾਰ ਦੀ ਹਾਨੀ ਹੋਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
• English: The ill effects of drugs include deterioration of physical health (diseases of the digestive system and lungs), weakened memory, irritability in behavior, and loss of honor and respect in social life.

ਪ੍ਰਸ਼ਨ 4: ਨਸ਼ੇ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਕਿਹੜੇ-ਕਿਹੜੇ ਤਰੀਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ?
(Q4: What are the methods for drug prevention?)

• ਪੰਜਾਬੀ: ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨਾ, ਨਸ਼ਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇਣੀ, ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ, ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪੂਰਨ ਸਹਿਯੋਗ ਮਿਲਣਾ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ-ਕਾਲਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਸੈਮੀਨਾਰ ਲਗਾਉਣਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਤਰੀਕੇ ਹਨ।
• English: Primary methods for drug prevention include motivating children, providing psychological support to addicts, engaging them in yoga practice and sports, receiving full family cooperation, and organizing awareness seminars in schools and college